مركز مشاوره و خدمات روانشناختی گلستان زندگی | مركز مشاوره و خدمات روانشناختی گلستان زندگی

اشتیاق به تحصیل چیست؟

در چند سال اخیر، به پدیده ی اشتیاق به تحصیل توجه زیادی شده است، زیرا این موضوع در حوزه روانشناسی مثبت نگر قرار می گیرد که در زمینه توصیف و رشد انسان ها تمرکز دارد و باید توجه داشت که اشتیاق در هر زمینه ای باعث رشد و تعالی افراد می شود. یادگیری مبنایی ترین فرایندی است که در نتیجه آن موجودی ناتوان در طی تعاملات خود، تحول یافته و توانایی های شناختی اش افزایش میابد همینطور باید در نظر گرفت که رشد هر جامعه ای مدیون آموزش آن جامعه است و برای بررسی آن باید عملکرد تحصیلی دانش آموزان و دانش جویان مورد بررسی قرار گیرد.

عملکرد تحصیلی، فرایندی است که با اندازه گیری و قضاوت درباره پیشرفت یاد گیرنده در یک دوره مشخص می شود. در این راستا شناسایی عواملی که باعث رشد و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان می شود مهم است‌. یکی از این عوامل موثر مفهوم اشتیاق تحصیلی است که دارای سه مولفه می باشد: ۱. یاد گیرنده نسبت به آن عمل، جذب باشد، ۲‌. وقف خود و ۳. نیرومندی.

در واقع کسی که انگیزه تحصیلی دارد در حین عملی که انجام می دهد، اتفاقاتی را تجربه می کند، مثلا متوجه گذر زمان نمی شود، از کاری که انجام می دهد لذت می برد و بهره وری بالایی دارد و نکته آخر، ممکن است در حین انجام کار خسته شود ولی کوفته نمی شود، یعنی از انجام آن زجر نمی کشد بلکه بر عکس با انجام آن انرژی لازمه را برای ادامه سایر فعالیت ها به دست می آورد.

در واقع یکی از عوامل موثر در گرایش افراد به مطالعه و یادگیری، انگیزه پیشرفت کردن است که از انگیزه ی اشتیاق تحصیلی نشئت می گیرد، زیرا در تعریف اشتیاق آمده است که: علت آنچه که ،کسی را به کاری وا می دارد. در یک تقسیم بندی کلی اعمال افراد به دو دسته تقسیم می شوند: ۱. اعمال ارادی و ۲. اعمال انگیزشی و سائقی. اعمال ارادی، کار هایی هستند که آدمی از روی آگاهی انجام می دهد و در آن قصد و هدفی موجود است و اعمال انگیزشی، اعمالی هستند که فقط در صورت تمرین و تکرار رشد نمی کنند بلکه قبل از آنکه افراد شروع به این فعالیت ها از قبیل تفکر، تداعی معانی و استفاده از حافظه کنند، عاملی وجود دارد که افراد را به آن سمت سوق می دهد.

دانش آموزانی که اشتیاق تحصیلی داشته باشند، توجه و تمرکز بیشتری در کار ها دارند و به تبع آن عملکرد تحصیلی بهتری خواهند داشت و از رفتار های ناسازگارانه اجتناب می کنند.

دو منبع در اشتیاق تحصیلی موثر است: منبع اجتماعی و منبع شخصی. از جمله عوامل اجتماعی میتوان  به عملکرد تحصیلی حمایت شده، روابط حمایتی با همسالان  و حمایت خانواده اشاره کرد و از جمله عوامل شخصی  می توان به خود کارآمدی، عزت نفس و خوش بینی اشاره کرد که در صورت محیا بودن شرایط باعث بهبود عملکرد فرد و رشد او می شود اما باید به این نکته توجه سود که اگر شخصی نسبت به انجام کاری اشتیاق نداشته باشد، احتمال بیشتری وجود دارد که فرد به عارضه ی فرسودگی شغلی تحصیلی مبتلا شود و باید به رابطه اشتیاق به تحصیل و فرسودگی تحصیلی توجه شود. هر چه اشتیاق در کاری بیشتر باشد احتمال موفق شدن فرد در آن کار بیشتر است و هر چه درصد علاقه به کاری کم شود، به تبع آن احتمال بروز فرسودگی نیز بیشتر خواهد بود.

منابع: مقاله تعیین رابطه بین فرسودگی تحصیلی با اشتیاق و عملکرد تحصیلی در دانشحویان علوم پزشکی لرستان از عزت الله قدم پور

مقاله اشتیاق تحصیلی ضرورتی اجتناب ناپذیر در یادگیری از اله نظر صوفی

مقاله مدل یابی علی اشتیاق تحصیلی بر مبنای منابع شخصی و اجتماعی در دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه امیر کبیر از محمد علی اسلامی و علی دلاور

مولف: شیوا بریانیان