مركز مشاوره و خدمات روانشناختی گلستان زندگی | مركز مشاوره و خدمات روانشناختی گلستان زندگی

رفتار درمانی اسکینر

اسکینر معتقد بود که روانشناسی علم رفتار است، علم کاری که ارگانیزم انجام می دهد.

او برای توجیه کردن رفتار، به حالت های درونی ذهنی هیچ اشاره ای نکرد ولی وجود نیروهای درونی را انکار نکرد بلکه فقط منکر فایده ی آنها برای علم بود زیرا معتقد بود تاثیرات ناهشیار، مکانیزم های دفاعی، صفات و سایر نیروهای برانگیزنده ی را نمی توان دید پس در علم جایی ندارند.

● تکنیک های درمانی:

1) حساسیت زدایی منظم: در حساسیت زدایی منظم درمانجویان به صورت پیاپی موقعیت های اضطراب آور را تجسم می کنند و در عین حال به رفتاری که با اضطراب رقابت می کند، می پردازند و به طور منظم نسبت به این موقعیت اضطراب کمتر حساس می شوند. حساسیت زدایی منظم بر اصول شرطی سازی کلاسیک استوار است.

2) غرقه سازی: غرقه سازی نوعی از مواجه سازی است که به مواجه واقعی یا تجسمی با محرک های اضطراب اور واقعی برای مدت طولانی اشاره دارد.

3) جرات آموزی: جرات آموزی دوهدف را در برمی گیرد:

1. افزایش دادن خزانه رفتاری افراد است به طوری که بتوانند تصمیم بگیرند.   

2. به افراد یاد داده شود خودشان را به صورتی ابراز کنند که منعکس کننده حساسیت نسبت به احساسات و حقوق دیگران باشد. فرض اساسی جرات آموزی این است که افراد حق دارند خودشان را ابراز کنند.

● مفاهیم کلیدی رفتار درمانی:

1)تقویت: افزایش احتمال رخ دادن یک رفتار به علت پیامدهای خوشایند آن

2)تقویت مثبت: افزایش احتمال رخ دادن یک رفتار به وسیله یک محرک خوشایند

3)تقویت منفی: افزایش احتمال رخ دادن یک رفتار با اجتناب از یک محرک ناخوشایند

4)تنبیه: ارائه ی یک محرک تنفرآور برای از بین بردن احتمال رخ دادن یک رفتار

اسکینر گسترده ترین تاثیر را در نتایج حوزه شرطی سازی فعال گذاشته است؛ او می گوید: "شرطی سازی کنشگر به همان صورتی رفتار را شکل می دهد که مجسمه ساز توده ای گل رس را شکل می دهد" فرد می تواند رفتارش را بر اساس نتایج رفتار شکل بدهد. وقتی بچه بزرگ می شود، رفتارهایی که به صورت مثبت تقویت شده اند، همان هایی که والدین تایید می کنند، ادامه خواهند یافت، درحالی که رفتار هایی که والدین تایید نمی کنند، خاموش می شوند یا ادامه نمی یابند. تقویت در تعیین و کنترل کردن رفتار قدرتمند است. شرطی سازی بدون تقویت روی نخواهد داد.رفتار کنشگر صادر می شود و به وسیله ی تقویت کننده ای که به دنبال آن روی می دهد، تعیین می شود و تغییر می یابد. رفتار کنشگر را نمی توان به محرک خاصی نسبت داد؛ این نوع رفتار بر محیط تاثیر میگذارد و آن را تغییر می دهد.

● اهداف رفتار درمانی:

1. هدف اولیه رفتار درمانی، تغییر رفتار است

2. افزایش دادن انتخاب شخصی  

3. به وجود آوردن شرایط تازه برای یادگیری

رفتار درمانی بر نقش فعال مراجعان در تصمیم گیری درمورد درمان خود تاکید می کند. این درمان، احساس، افکار یا انتخاب ها را انکار نمی کند بر عکس، تغییر رفتاری، مقدمه ای برای جایگزینی افکار و احساسات فرد می داند.

● نقش درمانگر:

نقش درمانگر در رویکرد رفتار درمانی، اساسی و محوری است. به شیوه ای بسیار مستقیم عمل می کند، مدل مناسب رفتاری را برای مراجعان تعریف کرده و رفتارهای مناسب را با محرک های خوشایند تقویت می کند.

● نقاط قوت و محدودیت ها:

ازنقاط قوت رویکرد رفتار درمانی:

1. رفتار درمانی روی جزئیات تاکید می کند.

2.خدمات شایانی به روان شناسی سلامت کرده است.

3.تغییر موثر رفتار و اثربخشی روش های آن از نظر تعمیم پذیری و معناداری و دوام تغییر است.

انتقادهای وارده بر نظریه:

1.رفتار درمانی امکان دارد رفتار را تغییر دهد ولی احساسات را تغییر نمی دهد.

2.در رفتار درمانی عوامل مهم ارتباطی نادیده گرفته می شود.

3.رفتار درمانی بینش ایجاد نمی کند.

4.رفتار درمانی به جای علت ها، نشانه ها را درمان می کند.

 

منابع: نظریه های مشاوره و روان درمانی کوری(یحیی سید محمدی) و نظریه های شخصیت شولتز (یحیی سید محمدی)

مولف: فرناز زارع